Waarom Bijna als Nul ook kan?

  • 1 augustus 2019

Tijdens een interview over Ecowijk de Kiem zei iemand onlangs tegen mij: wij hebben EPC 0 gehaald en dat is beter dan jullie met Bijna Energie Neutraal Gebouw (BENG). En geef haar eens ongelijk als je het zo bekijkt. Hoe is dat “Bijna” eigenlijk ontstaan? Het is niet slechter, het is anders. Om spraakverwarring voorgoed te voorkomen heb ik er deze blog over geschreven.

In 2010 is de EU een onderzoek gestart waarin twee zaken voorop stonden: Trias Energetica en kosten optimaal. De kosten optimalisatie zorgt voor dat “Bijna”. Om de zuinigheid van een woning goed te kunnen inschatten kan je het beste vragen naar het verbruik van de verwarming per vierkante meter (uitgedrukt in kWh/m2y). Door nu dat verbruik af te zetten tegen de Total Cost of Ownership (TCO) oftewel de totale eigendomskosten, zie je heel duidelijk dat als je te weinig doet aan isolatie, luchtdichting, balansventilatie, de investering wel laag is, maar de exploitatie veel te duur wordt.

grafiek EPBD 2016Andersom werkt in feite hetzelfde: doe je te veel dan wordt de investering ten opzichte van het gewin op de exploitatie weer veel te duur. Autarkisch bouwen is in feite alleen gunstig als je veel geld over hebt, je verdient het namelijk in 30 jaar (duur van de meeste hypotheken) niet terug anders dan door minder belastingen.

Ga je dit ook nog macro economisch bekijken dan is het helemaal niet gunstig om alle stroom over het hele jaar zelf op te wekken op je eigen dak. Je hebt namelijk toch een infrastructuur nodig voor de lacune in de winter. In 2013 kwam Ecofys, die het onderzoek had uitgevoerd, daarom met de term nZEB (NEARLY Zero Energy Building). Oftewel “Bijna”, want dat is het meeste duurzame wat je kunt bereiken als je ook nog de infrastructuur duurzaam wilt maken.

Geen NEN maar NTA

De EPBD (Europese richtlijn energieprestatie gebouwen) is hier op aangepast in 2016, die dicteert onze nieuwe methode van rekenen voor energie van de gebouwde omgeving. Omdat we achterliepen met wat het klimaat van ons vraagt is niet gekozen voor een NEN norm (doorlooptijd zeker 5 jaar) maar voor een NTA (Nederlandse Technische Afspraken) de NTA 8800, dat kon in twee jaar op de rit worden gezet. Over de validatie NTA 8800 versus de nZEB-tool kun je hier lezen.

Dat “Bijna” is nog niet zo gek

Dat “Bijna” is dus nog niet zo gek. De bedoeling is dat de BENG 1 eis, dus de schilfactor, alleen op kosten optimalisatie zou worden doorgerekend en niet de opwekking. Maar Nederland zou Nederland niet zijn als we daar even aan tweaken: onze kosten optimalisatie is uitgevoerd op de BENG 2 eis, dezelfde schilfactor inclusief de opwekking zoals pv-panelen het rendement van de warmtepomp.

Wil je meer weten hierover haak dan eens aan bij een expertmeeting van DNA. Of – ook een aanrader – doe een cursus bij ons zusje KERN, zoals de praktijkcursus Energieneutraal bouwen en renoveren.

Carl-peter Goossen, voorzitter DNA in de bouw

Carl-peter Goossen

 


Expertmeeting Zomercomfort in een super zuinig gebouw

  • 2 juli 2019

Carl-peter Goossen, doorgewinterde expert energieneutraal bouwen en docent bij KERN, deelt tijdens de expertmeeting op 3 oktober zijn rijke schat aan kennis en ervaring met het koel houden van goed geïsoleerde passieve gebouwen: Zomercomfort in een super zuinig gebouw.

De discussie rondom oververhitting in onze gebouwen is nu eindelijk op gang en zomercomfort krijgt zelfs een plekje binnen de BENG-eisen. Men zou kunnen denken dat dat komt door de steeds beter geïsoleerde huizen. Het tegendeel is waar: goed geïsoleerde gebouwen houden het juist langer koel.

Alle zaken die ons helpen in de winter de warmte binnen te houden zorgen er ook voor dat de warmte in de zomer buiten blijft: ingepakte gebouwschil, WTW, drievoudige beglazing en luchtdichting. Met kleine extra’s creëer je zelfs een perfect binnenklimaat zonder actieve koeling: zonwering, minimaal op oost en west en natuurlijk nachtventilatie.

Deze DNA expertmeeting is een workshop installatietechniek en vindt plaats in samenwerking met Kennisinstituut KERN.

Praktische informatie

3 oktober – inloop 19.00 uur, aanvang 19.15 uur, einde 21.00 uur.
Horaplantsoen 20, 6717 LT Ede.
DNA-leden nemen gratis deel, andere geïnteresseerden: 25 euro ex kosten en btw.

>> Hier meld je aan


BENG en nZEB-tool geanalyseerd en vergeleken

  • 2 juli 2019

Deze zomer twee DNA expertmeetings over het onderwerp dat hoog op de hedendaagse bouwagenda staat en de markt bezighoudt: de BENG wetgeving. Op 29 augustus gaat DNA-voorzitter Carl-peter Goossen in op hoe deze tot stand is gekomen en waar je als ontwerper, ontwikkelaar en als bouwer rekening mee moet gaan houden. Op 19 september presenteren afstudeerder Tunç Pektas en Clarence Rose de resultaten van het onderzoek hoe de nZEB-tool ten opzichte van BENG staat.
Twee keer twee uur volgepakt met actuele kennis van de specialisten. Schrijf je voor beide in zodat je volledig op de hoogte bent van de actualiteiten. 

De BENG eisen zijn bijna definitief en dat betekent dat ontwerpers en bouwers de komende tijd: zo snel mogelijk bouwaanvragen voor 1 juli 2020 indienen, of nu al gaan kijken naar een optimalisatie van investering en exploitatie van de bestaande bouw.

BENG: waar moet je op letten?

Op 19 augustus kom je te weten hoe BENG tot stand is gekomen en waar je op moet gaan letten. De no brainers zijn: producten die de BENG verlaagt en niet kostenverhogend werken. En hoewel de NTA berekeningen nog niet klaar zijn kan in een aantal berekeningen al worden bepaald wat handig is; forfaitair toepassen of juist dieper in de materie duiken. Productleveranciers maken straks het verschil.

Er zijn nog geen 100% heldere analyses, maar uit de deelname in projectgroepen van de NTA 8800 komt veel nuttige informatie. Ook het onderzoek van Tunç Pektas en Clarence Rose voor kennisinstituut KERN geeft belangrijke aanknopingspunten.

Voor de duidelijkheid: Carl-peter Goossen licht in de beperkte tijd van één avond een tipje van de sluier. Plan is in het najaar meerdere expertmeetings en/of cursussen op te zetten die nog dieper op de materie ingaan.

>> Aanmelden deel 1 – 29 augustus

Hoe staat de nZEB-tool ten opzichte van BENG?

Deze vraag stelden Tunç Pektas en Clarence Rose van KERN zich en legden de voorlopige toetsberekening langs de lat van de nZEB-tool.

De invoering van de BENG-wetgeving is recentelijk weer uitgesteld, nu tot 1 juli 2020. De softwareontwikkelaars en normcommissie zijn bezig met de laatste loodjes. De NTA 8800 is een normwerk van ruim 900 pagina’s waarin is getracht het complexe energetische samenspel in gebouwen te standaardiseren. Is die puzzel gelukt en snijdt de berekening hout? Wat hebben we straks aan de nZEB-tool in het kader van BENG? En hoe staat de ontwerptool ten opzichte van de toetsberekening?

Vergelijking BENG en nZEB-tool: eerste resultaten bekend

Kennisinstituut KERN gaf Tunç Pektas, student bouwkunde HAN, opdracht om de voorlopige BENG-toets en de nZEB-tool met elkaar te vergelijken. Doel: antwoord op de vraag of de nZEB-tool is in te zetten voor toetsing volgens NTA 8800 en wat de beperkingen zijn.

BENG nZEB-tool

Dit verklappen we alvast: de resultaten van beide berekeningen komen dicht elkaar in de buurt. Tunç Pektas en Clarence Rose presenteren tijdens deze expertmeeting de resultaten van hun onderzoek en lichten hun bevindingen toe.

>> Aanmelden deel 2 – 19 september

Praktische informatie beide avonden

Inloop 19.00 uur, aanvang 19.15 uur, einde 21.00 uur.
Horaplantsoen 20, 6717 LT Ede.
DNA-leden nemen gratis deel, andere geïnteresseerden: 25 euro ex kosten en btw.

Meer lezen

In maart publiceerde DNA haar reactie op de internet consultatie BENG wetgeving. Die lees je hier.


DNA expertmeetings programma najaar 2019

  • 11 juni 2019

Voor herfst en najaar 2019 heeft DNA in de bouw een superinteressant programma met expertmeetings in het verschiet. Zet de onderstaande data in je agenda en klik door om je aan te melden! 

29 augustus 2019

BENG en nZEB-tool geanalyseerd en vergeleken – deel 1
DNA-voorzitter Carl-peter Goossen gaat in op hoe de BENG wetgeving tot stand is gekomen en waar je als ontwerper, ontwikkelaar en als bouwer rekening mee moet gaan houden. (2e deel serie op 19 september)

5 september 2019  (alleen voor leden)

ALV DNA in de bouw met (feestelijke!) kennismaking AZEB-methologie – betaalbaar energieneutraal bouwen in 27 ontwerpstappen én stand van zaken WNR.

19 september 2019

BENG en nZEB-tool geanalyseerd en vergeleken – deel  2
Afstudeerder Tunç Pektas en Clarence Rose presenteren de resultaten van het onderzoek hoe de nZEB-tool ten opzichte van BENG staat. (1e deel serie op 29 augustus)

3 oktober 2019

Expertmeeting Zomercomfort in een superzuinig gebouw met Carl-peter Goossen (workshop installatietechniek in samenwerking met KERN)

24 oktober 2019

Expertmeeting – Wijken zonder gasaansluiting – kansen en knelpunten: o.l.v. Peter Smit

21 november 2019

Renovatiepuzzels met ventilatie o.l.v. Nicolaas van Everdingen ism. Fresh-air en Tegnis (workshop installatietechniek in samenwerking met KERN)

Praktische informatie

De expertmeetings vindt plaats bij DNA in de bouw, Horaplantsoen 20 in 6717 LT Ede.
Tenzij anders vermeld: DNA-leden nemen gratis deel, andere geïnteresseerden: 25,00 euro ex kosten en btw.

Er komt ook een reeks avonden over de AZEB methode, data zijn spoedig bekend.


Balansventilatie in een energiezuinig gebouw niet ingewikkeld

  • 11 juni 2019

De expertmeeting op 6 juni 2019 stond in het teken van een hot installatietechnisch issue in een energiezuinig gebouw: balansventilatie. Voor een volle zaal geïnteresseerden duidden Nicolaas van Everdingen en Clarence Rose de samenhang en mogelijkheden voor een ventilatieontwerp en werden de toehoorders bewust van de randvoorwaarden voor een goed werkend ventilatiesysteem. Het hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn om een gebouw van een gezond binnenklimaat te voorzien. Het Bouwbesluit is een goede richtlijn voor het dimensioneren van je WTW-toestel, maar het ontwerp moet je heel goed afstemmen op het gebruik en de mogelijkheden in het gebouw.

expertmeeting DNA balansventilatie

Nicolaas van Everdingen deed de aftrap en maakte het publiek bewust van de randvoorwaarden voor een goed werkende balansventilatie. Uiteraard is dat niet alleen het Bouwbesluit maar ook bijvoorbeeld een luchtdichte gebouwschil, voldoende ventilatie voor een hoge luchtkwaliteit maar ook weer niet te veel. Luchtkwaliteit is een samenspel van vele factoren; een lage concentratie aan CO2 en fijnstof, voldoende luchtvochtigheid in de winter. Richtwaarden voor luchtverversing, zoals in de normaalstand rond 0,4 keer per uur in een woning, helpen daarbij. Maar we kijken juist heel specifiek naar het gebruik en de mogelijkheden in een gebouw. Meer met minder in de ventilatietechniek begint met een luchtdichte gebouwschil en efficiënt gebruik van de ventilatieluchtstroom. Hoe ontwerp je een goed afgestemde balansventilatie?

Balansventilatie: normaalstand versus maximaalstand

Clarence Rose bracht gaf helderheid over halfbegrepen normen en ventilatierichtlijnen: balansventilatie met doorstroom voldoet in al haar facetten aan het Bouwbesluit. Daarin wordt trouwens voor woningen slechts de te installeren ventilatiecapaciteit voorgeschreven, dus de capaciteit in de maximaalstand. En er zijn juist specifieke regels opgenomen ten gunste van een ontwerp met doorstroomventilatie.

Voor een goed werkende balansventilatie is juist de normaalstand van belang: Wat gaat er in en uit het gebouw en krijgen de gebruikers voldoende verse lucht in alle ruimtes? Dit is afhankelijk van de bezetting en de activiteiten. In de nZEB-tool is een CO2-calculator opgenomen voor het ontwerp van minimale debieten in een ruimte en om de CO2-concentratie in te kunnen schatten in een bepaalde situatie.

Met minder lucht meer ventileren

Een van de bottlenecks is dat installateurs de wetmatigheden van energieneutrale gebouwen niet voldoende kennen en op waarde schatten voor het installatieontwerp. Zo behelst een luchtdichte gebouwschil direct een groot voordeel voor balansventilatie: De luchtstroom komt daar waar je hem hebben wilt, en wel – als het goed is – ongestoord en dus volwaardig. Hierdoor kun je met minder lucht meer ventileren. En sterker: je kunt lucht zo door een gebouw laten stromen dat je met dezelfde toevoerlucht meerdere ruimten achter elkaar kunt doorstromen en met weinig lucht constant verversen. Dit heet doorstroomventilatie en het leidt tot een veel rustigere ventilatie en gezondere binnenlucht met een aangename luchtvochtigheid in alle seizoenen.

Bovendien kun je met deze ventilatiestrategie veel gedifferentieerder intunen op de werkelijke behoefte en in een veel grotere fluctuatie qua bezetting: met dezelfde machine kun je een klein gezin, maar ook een groot verjaardagsfeest van voldoende lucht voorzien.

Luchtkwaliteit slaapkamer bepaalt slaapkwaliteit

De aanwezigen oefenden het bepalen van de ventilatiedebieten in de normaalstand. Bij woningen begin je met het ontwerp van de slaapkamers. Hierin voer je altijd voldoende verse lucht toe. Immers is de slaapkwaliteit sterk afhankelijk van de luchtkwaliteit in de slaapkamer. Deze lucht kan vervolgens overstromen in andere ruimtes, in afvoerruimtes zoals een badkamer.

expertmeeting DNA balansventilatie

Je kunt deze lucht ook heel goed laten overstromen naar de woonkamer en afzuigen in de keuken. En dat is juist gunstig voor de luchtkwaliteit: bakken en koken zijn de ergste fijnstofbronnen in een woning. Door in de keuken extra afzuigcapaciteit aan te brengen, zuig je in korte tijd al het fijn stof af uit de keuken, dat de recirculatiekap niet te pakken heeft gekregen. Daarmee blijft ook de warmte van het koken in de winter binnen het gebouw.

Doorstroomventilatie verrassend eenvoudig

In de tussendoor oplaaiende discussies hielp de doorgewinterde passiefhuisexpert Clarence Rose menigeen af van oude denkpatronen over ventilatie. Doorstroomventilatie is verrassend eenvoudig en overtuigt door de synergie in energieneutrale gebouwen. Zo kan bijvoorbeeld ook een balansventilatie voor een klein gezin de woonkamer tijdens een groot verjaardagsfeest van voldoende lucht voorzien. Hoe dit werkt staat centraal in de blog Ventileren: beter met doorstroomventilatie van Clarence Rose op Gawalo.nl.

Tip voor installateurs die verder willen

Wil je je verder ontwikkelen op het gebied van energiezuinig ontwerpen en installeren? In de Praktijkcursus Energieneutraal bouwen is een verdieping installatietechniek opgenomen. de opleiding is te volgen bij Kennisinstituut KERN.

Deze expertavond maakt deel uit van de driedelige kennisreeks passiefhuis voor installateurs.

 


De geheimen van energieleverende ramen

  • 10 juni 2019

Ramen en deuren zijn vaak de grootste warmtelekken in een gebouw. In passieve gebouwen is het precies andersom en dragen ramen juist bij aan een zeer lage energiebehoefte. Helaas werkt de kozijnindustrie in Nederland met achterhaalde kwaliteitscriteria en lopen we achter op de internationale ontwikkelingen. Dat moet en kan veranderen! In de DNA-expertmeeting op 11 juli 2019 gaan we onder leiding van voorzitter Kennisinstituut KERN Clarence Rose in gesprek met Hans Paalman, producent van duurzame houten kozijnen die de energiebalans van geïsoleerde gebouwen perfect in evenwicht brengen.

“Het kan duurzaam, betaalbaar, en het hoeft echt niet ingewikkeld”, meent eigenaar van HPkozijn Hans Paalman. “Isolerende kozijnen, daar begint het mee. Je kunt niet een gevel maken met een Rc van 8 en daar een KVT-kozijn in zetten. Dan kun je net zo goed minder isoleren. Het is een kwestie van comfort en gezondheid, je wil gewoon geen condens op de kozijnen.”

>> Aanmelden expertavond De geheimen van energieleverende ramen

energieleverend kozijn Hans Paalman

Duurzaam en goed isolerend Finti-hout

Paalman: “Met het veel zachtere maar wel echt duurzame en goed isolerende Finti-hout (gemodificeerd grenen) moet je als kozijnproducent anders gaan denken. Vooral als het kozijn zware drievoudige beglazing moet kunnen dragen. De constructieve sterkte ontleent ons kozijn aan het glas zelf. Er komt natuurlijk veel bij kijken om een kozijn luchtdicht te maken. Zo werken wij met een drie kamer-sluiting. Ook over hang- en sluitwerk in energiezuinige gevelopeningen moet je zorgvuldig nadenken. Wij staan continu in gesprek met leveranciers van de metalen hardware.”

Eenvoudig en concurrerend productieproces

Hans Paalman is innovator pur sang en vertelt op de DNA-expertmeeting over de ontwikkeling van zijn gecertificeerde passiefhuiskozijnen (PUP-kozijn – Passive Uni Profile). Vanuit de gedachte van eenvoud en duurzaamheid in alle facetten kwam hij tot het eerste Nederlandse volledig houten gecertificeerd passiefhuiskozijn. Paalmans bedrijf HPkozijn heeft een traditie in bouw en kozijnproductie.

In eigen doorontwikkeling is een kozijn ontstaan dat optimaal werkt als gevelelement in energieneutrale passieve gebouwen. Juist de eenvoudige detaillering ervan leidt tot een flexibel en uiterst toekomstbestendig en duurzaam kozijn, van productie tot onderhoud met een onderhoudscyclus van 15 jaar! Door de minimale aanzichtbreedte komt er veel zonnewarmte binnen, de crux bij passieve gebouwen. O.a. door eenvoud in het productieproces kan zijn kozijn zelfs de concurrentie aan met standaardkozijnen.

Waar moet je op letten bij keuze en ontwerp?

Deze expertmeeting is een duik in de geheimen van energieleverende kozijnen. Je ontdekt waar je op moet letten bij kozijnkeuzes en het ontwerp van gevelopeningen in energieneutrale gebouwen.

Op 11 juli staan vanaf 19u15 de deuren voor je open bij DNA in de bouw, Horaplantsoen 20 in 6717 LT Ede.
DNA-leden nemen gratis deel, andere geïnteresseerden: 19,50 euro ex kosten en btw.

>> Aanmelden expertavond De geheimen van energieleverende ramen

 


AZEB-methode maakt betaalbaar energieneutraal bouwen realiteit

  • 5 juni 2019

Op dit moment vergt energieneutraal bouwen een relatief hoge investering. De drempel verlaagt als het betaalbaarder wordt voor ontwikkelaars, bouwers en bewoners. Dat zal leiden tot versnelling van de energietransitie én implementatie van de Europese richtlijnen. Hoe maak je grote ambities waar én hou je het betaalbaar? Het stappenplan van AZEB is het antwoord: dit is de roadmap voor alle bij de bouw betrokken stakeholders om hoogwaardige betaalbare energieneutrale gebouwen te ontwikkelen. Er is niets nieuws ontwikkeld, AZEB is gebaseerd op bestaande kennis. Het EU-project AZEB (Affordable Zero Energy Buildings) wordt in Nederland uitgevoerd door vereniging DNA in de bouw, er doen 8 partners uit 6 EU-landen aan mee.

De AZEB-methodiek organiseert de soms overweldigende hoeveelheid bestaande oplossingen voor betaalbare bijna-energieneutrale gebouwen (BENG) en faciliteert zowel beleidsmakers als experts. Elk van de 27 stappen staat voor een reeks belangrijke activiteiten en/of beslissingen voor een betaalbare BENG. Ze zijn georganiseerd in de vier belangrijkste projectfasen: initiatief, ontwerp, constructie en gebruik & onderhoud. De meeste stappen zijn onderling gerelateerd en afhankelijk van elkaar. De aangeboden oplossingen zijn technisch, maar ook afkomstig van andere kennisgebieden, zoals financiën, contractering en procesmanagement.

Hier onder de 27 AZEB-stappen, nu nog in het Engels, binnenkort ook beschikbaar in het Nederlands.

EU project AZEB - DNA in de bouw

Samen de klantreis maken

De kern van de AZEB-aanpak is: betrek de benodigde professionals uit alle projectfasen vanaf de initiatief- en ontwerpfase, dan ontstaat een geïntegreerd ontwikkelproces met een multidisciplinair team. Alleen door samen de klantreis te maken wordt een betaalbare BENG realiteit. De ins en outs van elke stap, inclusief suggesties voor hulpmiddelen en methoden om toe te passen, zijn binnenkort te vinden op de AZEB-website. De eerste versie is nu beschikbaar in het Engels.

Bestaande kennis, nieuwe methode

Vanaf 2020 is de uitdaging voor de hele EU om betaalbaar te bouwen met hoge energienormen. Met dit perspectief ontwikkelde AZEB de methode om nieuwbouw BENG’s te realiseren met meer waarde voor minder geld. Het stappenplan is ook voor renovatie bruikbaar. AZEB heeft de bestaande (technische en niet-technische) kennis in Europa geïnventariseerd en samengebracht in deze nieuwe methodologie. Er is geen nieuwe kennis ontwikkeld. AZEB is bruikbaar in de verschillende Europese culturen en klimaatzones.

Eigen aanpak voor een betaalbare BENG

Sommige stappen zijn misschien al bekend bij reguliere projecten. De manier waarop AZEB voorstelt deze stappen te nemen, verschilt echter van hoe we gewend zijn om te ontwikkelen en te bouwen. De methode volgt de reguliere fasen en activiteiten in een bouwproject, maar de aanpak voor een betaalbare BENG is anders.

AZEB Summer School in Nederland

Het laatste jaar van AZEB focust op het uitrollen van de methode in lesmateriaal – onder meer via e-learning – en tal van andere kennisoverdracht. Op 27 augustus 2019 start Kennisinstituut KERN met de 4-daagse Summer School waarin bouwexperts en opdrachtgevers zich deze methodologie eigen kunnen maken.

AZEB heeft financiering ontvangen uit het Horizon 2020 onderzoeks- en innovatieprogramma van de Europese Unie onder nummer 754174. Met AZEB is een bedrag van bijna 2 miljoen euro gemoeid.

DNA is niet alleen deelnemer, maar ook coördinator van het EU-project AZEB: Affordable Zero Energy Buildings. Er werken 8 partijen uit 6 EU-landen aan de methodologie die alle bouwdisciplines voor energieneutraal bouwen integreert, van ontwerpfase tot en met oplevering. Het project duurt van 2017 tot medio 2020.

EU project AZEB - DNA in de bouw


Betaalbaar energieneutraal: DNA met AZEB op de Renovatiebeurs

  • 20 mei 2019

Op de Renovatiebeurs 2019 heeft DNA in de bouw de kersvers ontwikkelde AZEB-methologie gepresenteerd. Energieneutraal bouwen en renoveren kent hogere initiële kosten en een grotere complexiteit en risico op ontwerp- en uitvoeringsfouten dan traditioneel bouwen. De AZEB-methodologie is het antwoord, dit 27 stappenplan is een roadmap voor alle bij de bouw betrokken stakeholders om hoogwaardige betaalbare energieneutrale gebouwen te ontwikkelen. Vier DNA AZEB-teamleden verzorgden de presentatie.

De hogere initiële kosten, complexiteit en risico’s werden door de circa 65 aanwezigen in de zaal ook als belemmeringen benoemd voor energieneutrale projecten. Als antwoord hierop presenteerde EU-projectleider Joyce van den Hoek Oostende in een vogelvlucht de AZEB-methodologie waarmee je wél kunt komen tot een betaalbaar energieneutraal project. Dit 27 stappenplan is een roadmap voor alle bij de bouw betrokken stakeholders.

azeb

Meer en overtuigend communiceren

Hoe kom je in een bouwopgave tot de hoogste kwaliteit tegen de minste kosten voor de klant? Essentieel is een goede informatiestroom. Niet alleen de ontwerpende en uitvoerende bouwpartijen maar juist de klant zelf speelt een cruciale rol in het geheel. Saskia de Jong gaf sprekende voorbeelden voor duidelijker en overtuigende marketing en communicatie met de klant. Het AZEB-proces begint met een andere manier van opdrachtgeven.

Geldstroom op gang brengen

Ook financiering is een bottleneck. Clarence Rose benadrukte dat het meer een kwestie van organiseren en afspraken is. Het geld is er, als we het willen, en de kosten voor energietransitie in de bouw zijn in 23 jaar terugverdiend. Wat ons let zijn politiek-bureaucratische hordes. Het Assener Servicekostenmodel in een sprekend voorbeeld van hoe een gemeente, bank, aannemer en opdrachtgever (VvE) met de nodige adviseurs de geldstroom op gang kunnen brengen die nodig is voor de energetische renovatie. Dit financieringsmodel is inmiddels gekopieerd door andere Nederlandse gemeentes en maakt in potentie een hoogwaardig energetische renovatie mogelijk voor (bijna) alle VvE-appartementen in Nederland – met behoud van dezelfde woonlasten.

Lange termijn schaal voor betaalbaarheid

In dergelijke oplossingen is de lange termijn-scope de juiste schaal voor betaalbaarheid, zo vertelde Harrie Beernink. Hij laat een TCO-model zien (Total Cost of Ownership), ontwikkeld binnen AZEB, voor de analyse van zowel kosten, maar ook materiële en andere aspecten van waarde zoals comfort en sociale componenten. Uiteindelijk gaat duurzaamheid pas op als wij graag in dit gebouw willen zijn omdat het er behaaglijk is en mensen zich op hun gemak voelen. Maar ook omdat het weinig onderhoud vergt en andere problematiek geeft. Energiereductie is een van de vele aspecten die binnen de 27 stappen mee wegen.

azeb

Een deel van het NL AZEB-team op de Renovatiebeurs, v.l.n.r. Saskia de Jong, Harrie Beernink, Joyce van den Hoek Ostende en Clarence Rose.

2020 AZEB jaar voor kennisoverdracht

Het laatste jaar van AZEB focust op het uitrollen van de methodologie in lesmateriaal – onder meer via e-learning – en tal van andere kennisoverdracht. De methodologie is (in het Engels) te downloaden op: https://azeb.eu/methodology/

Summerschool 2019 in Nederland

Op 27 augustus start KERN met een 4-daagse Summer School waarin bouwexperts en opdrachtgevers zich deze methodologie eigen kunnen maken.


DNA-expertavond het dak als energiebron

  • 19 mei 2019

Zonne-energie kan op verschillende manieren worden ingezet. De DNA-expertavond van 9 mei stond in het teken van oplossingen met thermische energie: het dak als energiebron. Een zeer boeiende avond met veel informatie en leerstof. De ontwikkeling van de systemen zijn in volle gang, maar nu al toepasbaar. Installatietechnieken die elkaar versterken en aanvullen. Drie sprekers van veel toegepaste zonne-energysystemen vertelden over hun concept. Zowel de werking als toepassing van hun systemen zijn uitgebreid besproken. 

SolarFreezer – comfort zonder aardgas

Jacques Mathijsen van SolarFreezer vertelde over de techniek dat collectoren warmte aan de zon en de buitenlucht onttrekken. De thermische energie gaat naar een warmtepomp. Produceren de collectoren te veel thermische energie, dan wordt deze opgeslagen in een buffer in de kruipruimte en is te gebruiken in de koude periodes.

In de presentatie van Jacques vind je meer informatie.

zonne-energie

VolThera Plug & Play

Daarna was het woord aan Peter de Bree van Alius Energy om over hun Volthera PVT-systeem te vertellen. Volthera panelen zijn hybride panelen die zowel elektriciteit als warmte opwekken. De panelen worden als bron voor een warmtepomp gebruikt. Een zonnepaneel is aan de achterzijde voorzien van een collector waarmee tegelijkertijd elektriciteit en warmte geproduceerd kan worden.

Voor meer info kun je Peter’s presentatie downloaden.

zonne-energie

Viridi Production

Tot slot kreeg Johan Visser van Viridi Production het podium. Dit bedrijf is sinds 2015 bezig met de ontwikkeling van een eigen gepatenteerde PVT collector. In deze zoektocht naar de ideale oplossing is de afgelopen jaren veel kennis en ervaring opgebouwd,  zo vertelde hij. Over PVT wordt soms lacherig gedaan, en wanneer wij Saxion moeten geloven (en onze door TNO verzamelde data) is het de oplossing voor de toekomst. Wat kun je nu met PVT? En hoe werkt PVT over het jaar heen? Daarover vertelde Johan meer in detail om de deelnemers te overtuigen dat PVT de toekomst heeft!

Er waren 25 mensen aanwezig op de expertavond van DNA, het dak als energiebron leeft. Na de presentaties hebben de deelnemers in drieën groepen vragen opgesteld die daarna aan de sprekers zijn voorgelegd.

>> Actuele en voorbije expertmeetings van DNA


Driedelige kennisreeks passiefhuis voor installateurs

  • 13 mei 2019

In 2019 kunnen installateurs kennismaken met passiefhuis-onderwerpen tijdens een laagdrempelige kennisreeks van DNA in de bouw. Docenten van Kennisinstituut KERN geven enkele expertavonden over installaties in energieneutrale gebouwen. 

Noteer deze data alvast in je agenda:
1. 28 maart – Installaties en luchtdicht bouwen – met Henk Wegkamp
2.6 juni – Meer met minder: Balansventilatie met doorstroom
3. 3 oktober – Zomercomfort in een superzuinig gebouw – met Carl-peter Goossen

Expertavond 6 juni – Meer met minder: balansventilatie met doorstroom

Op 6 juni verzorgden de KERN-docenten Clarence Rose en Nicolaas van Everdingen een expertmeeting met een hot item voor installateurs en diegenen die met ventilatie in energieneutrale gebouwen te maken hebben. Hierbij komen de do’s en dont’s aan bod voor een goed werkende balansventilatie. Meer met minder in de ventilatietechniek begint met een luchtdichte gebouwschil en efficiënt gebruik van de ventilatieluchtstroom. Hoe ontwerp je een goed afgestemde balansventilatie? Maak kennis met het principe overstroomventilatie en laat je verrassen door eenvoud en synergie bij energieneutrale gebouwen.

Balansventilatie is het hart in een goed werkend BENG-gebouw. Maar juist balansventilatie is helaas nog steeds vaak een grote onbegrepen factor en afbreukrisico. Oorzaken zijn meestal onvoldoende afgestemde ventilatieontwerpen gebaseerd op half begrepen normen en door fabrikanten opgestelde richtlijnen. Ook houden installatieontwerpers vaak geen rekening met het gebouw en beoogd gebruik. Gevolgen zijn onnodig hoge installatiekosten, hoge energierekeningen, matige luchtkwaliteit, geluid en discomfort. De gebruikers zijn de dupe.

Klein gezin én groot verjaardagsfeest van voldoende lucht voorzien

Een van de bottlenecks is dat installateurs de wetmatigheden van energieneutrale gebouwen niet voldoende kennen en op waarde schatten voor het installatieontwerp. Zo behelst een luchtdichte gebouwschil direct een groot voordeel voor balansventilatie: De luchtstroom komt daar waar je hem hebben wilt, en wel – als het goed is – ongestoord en dus volwaardig.

De werking van balansventilatie is trouwens ook voor bouwkundigen relevante kost. Immers moeten juist bouwkundige voorzieningen de overstroom mogelijk maken. Hoe dimensioneer je overstroomvoorzieningen en waar moet je rekening houden qua geluid en brandwerendheidseisen? De meeste aannemers hebben hier nog nooit bij stilgestaan.

Hier lees je het verslag van de expertmeeting op 6 juni.

kennisreeks passiefhuis

1e avond: Installaties en luchtdicht bouwen op 28 maart

Meestal hebben gebouwinstallaties minimaal één verbinding met buiten. De doorvoeren vormen potentiële luchtlekken en spelen daarmee een belangrijke rol bij de kwaliteit van de gebouwschil. Als installateur ben jij verantwoordelijk voor het functioneren van jouw installaties. Maar je draagt ook mede de verantwoordelijkheid voor de gehele gebouwprestatie, in integrale projecten zelfs bindend.

Wist je dat een luchtdichte constructie ook echt voordelen heeft voor de werking van bijvoorbeeld de ventilatie-installatie? Wist je dat er heel eenvoudige technieken en werkwijzen bestaan voor luchtdicht installeren? Weet je dat je veel gedoe bespaard blijft als je luchtdichte doorvoeren al heel vroeg afstemt met de bouwkundige aannemer? Deze avond vond plaats op 28 maart en is verzorgd door Henk Wegkamp, één van de ervaren docenten van Kennisinstituut KERN.

Praktische informatie kennisreeks passiefhuis

De bijeenkomsten worden gehouden in Ede, Horaplantsoen 20. Tijd: van 19.00 tot ca 21.30 uur. DNA-leden nemen gratis deel, andere geïnteresseerden: 19,50 euro ex kosten en btw.

Over Kennisinstituut KERN

Kennisinstituut Energetische Renovatie en Nieuwbouw(KERN) zet zich in voor een succesvolle energietransitie in de bouw met integrale kwaliteit als sleutel. Kwaliteit begint met inzicht en kennis. KERN ontsluit de wetenschap op het vlak van bouwfysica, bouwstoffen en energiesystemen voor de bouwpraktijk. Naast het verzamelen van kennis biedt KERN actieve ondersteuning bij de veranderingen in de markt. Ontwikkelde kennis biedt KERN laagdrempelig aan in cursussen. KERN werkt nauw samen met DNA.